Feringa wint Nobelprijs

Ben Feringa wint Nobelprijs Scheikunde

Prof.dr. Ben Feringa heeft de Nobelprijs voor Scheikunde gewonnen. Feringa krijgt de prijs voor de ontwikkeling van moleculaire machines. Hij deelt de prijs met de Fransman Jean-Pierre Sauvage en de Amerikaan Fraser Stoddart.

Feringa is sinds 1988 hoogleraar scheikunde aan de RUG bij het Stratingh Institute for Chemistry op Zernike Campus Groningen. Zijn ontdekking in 1999 van de ‘moleculaire motor’, een door licht voortgedreven roterende molecuul, wordt gezien als een doorbraak van wereldformaat. Feringa werd eerder veelvuldig onderscheiden met prijzen, waaronder de Spinozapremie, de ‘Nederlandse Nobelprijs’.

Moleculenbouwer

Als chemicus is Feringa geïnteresseerd in bouwen met moleculen. ‘Ik ben een moleculenbouwer’, vertelt Feringa. ‘Ik probeer slimme moleculen te maken. Op zich is een bewegend molecuul maken niet zo moeilijk, maar het gaat erom dat je het kunt bestúren, dat je controle hebt over wat er gebeurt.’ Ben Feringa presenteerde in 1999 de eerst moleculaire motor, een molecuul waarvan een deel onder invloed van licht en warmte een volledige rotatie kon maken. Hij maakte tal van verschillende motoren, en zelfs een moleculaire ‘4 wheel drive’ auto. Door de motormoleculen vast te zetten op een oppervlak ontstond een nanomolenpark dat roteert als er licht op valt. En vorig jaar beschreef hij de eerste asymmetrische moleculaire motor. Ook slaagde Feringa erin om werk te verzetten met moleculaire motoren. Hij wist een glazen cilinder die 10.000 maal groter was dan de motoren te laten draaien.

Pionier

Feringa wordt wereldwijd erkend als pionier op het terrein van moleculaire motoren. Zo werd hij vorig jaar uitgebreid geciteerd in een achtergrondartikel over nanomotoren in het tijdschrift Nature. Een van de mogelijke toepassingen van zijn motoren is het afleveren van geneesmiddelen in het lichaam. Naast moleculaire motoren richt Feringa zich ook op katalyse. En hij werkt aan ‘slimme’ geneesmiddelen, die bijvoorbeeld aan en uit te schakelen zijn met licht.

Wetenschappers in beeld: Ben Feringa

Korte curriculum vitae

Ben Feringa (Barger Compascuum, 1951) studeerde scheikunde aan de RUG, waar hij in 1978 ook promoveerde. Na een korte periode bij Shell keerde hij terug naar Groningen als wetenschappelijk medewerker. Sinds 1988 is hij er hoogleraar nanotechnologie en synthetische organische chemie, werkzaam op Zernike Campus Groningen. Feringa wordt gezien als een van de meest creatieve en productieve chemici ter wereld. Zijn werk is onderscheiden met tal van nationale – waaronder de Spinoza-premie in 2004 – en internationale prijzen. Alleen al in 2013 ontving hij de Lilly European Distinguished Science Award, de Marie Curie Medal en, in november in Japan, de Yamada-Koga Prize en de prestigieuze Nagoya gouden medaille. Vorig jaar won hij de Chemistry for the Future Solvay Prize. In 2008 werd hij tot Akademiehoogleraar benoemd door de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW), waarvan hij sinds 2011 vice-president is.

Contact

Voor meer informatie, neem contact op met de Afdeling Communicatie van de Rijksuniversiteit Groningen: tel. 050 363 444.

Tekst: gebaseerd op www.rug.nl

TERUG